Aandacht voor huisdieren van ouderen die zorg ontvangen

Hij vertelt ons over dit onderwerp en rol van de psycholoog. Ongeveer de helft van de Nederlandse huishoudens heeft een huisdier, meestal een kat of hond. Voor veel mensen is zo’n dier meer dan gezelschap, het wordt gezien als vriend of zelfs als gezinslid. Met het ouder worden kan die rol centraler worden, bijvoorbeeld wanneer werk en sociale contacten wegvallen. Tegelijkertijd kunnen fysieke of mentale beperkingen de zorg voor een huisdier bemoeilijken. 

Daarom is het belangrijk dat zorgverleners oog hebben voor de betekenis van huisdieren in het leven van ouderen. De PET@home Toolkit die onder andere bestaat uit een informatiebrochure, en leaflets met betrekking tot communicatie over huisdieren en dierenwelzijn (gratis beschikbaar via https://www.ukonnetwerk.nl/tools/pet-home/) biedt hierbij ondersteuning en is ontwikkeld door middel van literatuuronderzoek, interviewstudies en co-design met stakeholders. 

Het belang van huisdieren voor ouderen 

Uit literatuuronderzoek blijkt dat ouderen hun huisdieren belangrijk vinden voor hun fysieke, mentale en sociale welzijn. Tegelijkertijd kunnen ze ook uitdagingen met zich meebrengen, zoals het uitstellen van zorg (bijvoorbeeld een verhuizing naar een verpleeghuis).  

De uitdagingen met betrekking tot huisdieren in de thuiszorg 

Gesprekken met thuiszorgcliënten, hun mantelzorgers en thuiszorgmedewerkers bevestigen deze bevindingen. Zij noemden echter nog wat meer specifieke uitdagingen met betrekking tot huisdieren in de context van thuiszorg. Daarbij kun je denken aan gezondheidsachteruitgang van de cliënt, waardoor het lastiger wordt om voor het huisdier te zorgen, een onveilige omgeving voor het huisdier (bijvoorbeeld door vervuiling), noodgedwongen het huisdier af moeten geven, het overlijden van het huisdier en het niet beschikbaar zijn van een mantelzorger om te ondersteunen bij de zorg voor het huisdier. Zeker bij het noodgedwongen afgeven treden soms schrijnende situaties op waarin zorgverleners in allerijl een nieuw thuis voor het huisdier van een cliënt gaan zoeken, of zelf huisdieren van cliënten in huis nemen.  

Ook kan de aanwezigheid van een huisdier de zorgrelatie beïnvloeden. Huisdieren zijn een makkelijk gespreksonderwerp (ouderen praten graag over hun huisdier) en ze kunnen voor een goede sfeer zorgen. Maar huisdieren kunnen ook een onderwerp zijn om over te discussiëren. Zeker wanneer er verschillende perspectieven bestaan op de zorg voor het huisdier. Daarnaast kunnen huisdieren zorgtaken in de weg zitten. Denk bijvoorbeeld aan een waakse hond die een oudere cliënt beschermt tegen de zorgmedewerker, maar ook aan vervuiling in huis waardoor hygienische wondverzorging bemoeilijkt wordt.

Ondersteuning van huisdierbezit in de ouderenzorg 

Voor (ouderen)psychologen ligt een specifieke rol in het signaleren en bespreekbaar maken van de betekenis van huisdieren voor het welzijn, gedrag en de leefwereld van cliënten. Waar andere zorgverleners zich vaak richten op de praktische zorg, ligt de bijdrage van psychologen vooral in aandacht en gesprek. 

Juist door de combinatie van het belang en de uitdagingen van huisdieren is deze aandacht essentieel. Het kan helpen om zorg beter af te stemmen en knelpunten tijdig te signaleren. Huisdieren kunnen het welbevinden en de zingeving versterken, Voor sommige ouderen zijn ze zelfs een belangrijke reden om ’s morgens op te staan. Maar dieren kunnen ook een bron van zorgen en verdriet zijn.

In gesprekken met zorgverleners kwam naar voren dat er behoefte is aan praktische handvatten rondom huisdieren in de zorg. De PET@home Toolkit sluit hierop aan en helpt professionals, ouderen en hun naasten om passende oplossingen te vinden, met oog voor het welzijn van zowel mens als dier.