Herziening richtlijn probleemgedrag

Eind 2025 zijn ze gestart met het herzien van de richtlijn probleemgedrag bij dementie. Vanuit het NIP is hier om gevraagd.

Half juli 2026 zijn de resultaten van de uitgevoerde knelpunten analyse gepubliceerd. Een knelpunten analyse wordt vaak uitgevoerd als een van de eerste stappen in het herzien van de richtlijn.

Voor deze analyse zijn in de periode dec 25/jan 26 de ervaringen met de huidige richtlijn geïnventariseerd d.m.v. een vragenlijst onder zorgprofessionals en cliënten(vertegenwoordigers), naasten of mantelzorgers in de langdurige zorg (n=74). Het doel was inzicht te krijgen in de toepasbaarheid en actualiteit van de richtlijn Probleemgedrag bij mensen met dementie om te zien welke onderdelen van de richtlijn om herziening vragen. Hieruit bleek dat de oude richtlijn als verouderd werd ervaren; onder andere door de gekozen terminologie. De adviezen werden als te weinig multidisciplinair en niet passend bij de verschillende zorgcontexten ervaren.

In februari/maart 2026 is een aanvullende vragenlijst uitgestuurd om meer inzicht te krijgen in de knelpunten die zorgprofessionals in de praktijk ervaren. Er zijn specifieke groepen gericht benaderd: begeleiders, verpleegkundigen, verzorgenden, casemanagers dementie, helpenden (plus) en paramedici (n=194). De huidige richtlijn is niet voor deze zorgprofessionals geschreven. De herziene richtlijn zal multidisciplinair toepasbaar zijn voor alle relevante beroepsgroepen die zorgen voor mensen met dementie die probleemgedrag (kunnen) vertonen.

Er hebben 194 zorgprofessionals deze vragenlijst ingevuld. De groepen die actief benaderd zijn, hebben hier zichtbaar gehoor aan gegeven. De grootste groepen zijn de vaktherapeuten (26%), verpleegkundigen/ verpleegkundig specialisten (16) en de casemanagers (12). Het percentage verzorgenden was (7%) en het percentage (gz)psychologen 5%. De zorgprofessionals konden aangeven in hoeverre zij knelpunten ervaarden bij zichzelf of bij mensen met wie ze samenwerkten. Ook mochten ze eigen knelpunten noemen. Daarna werd gevraagd om aan te geven welke knelpunten ze het belangrijkst vonden om uit te werken in de richtlijn.

Een aantal knelpunten die door veel respondenten (>60%) genoemd zijn:

Analyse van gedrag

• Moeilijk om duidelijk in beeld te krijgen welke oorzaken het gedrag heeft en wat het gedrag in stand houdt (80%)
• Teamleden kijken soms verschillend naar het gedrag (79%)

Organisatie van zorg

• Te weinig personeel, tijd en middelen (69%)
• Wisselende medewerkers (64%)
• Verschillende houding tussen teamleden (63%)

Acuut/escalatie

• Stress, angst en emotionele overbelasting bij zorgprofessionals (62%)

Aanpak

• Lastig om te weten welke behandeling goed past als verschillende soorten gedrag door elkaar lopen (61%)

Al deze opgehaalde informatie wordt door een werkgroep met zeer ervaren collega’s meegenomen bij de herziening van de richtlijn. Niet alle aangedragen knelpunten zijn op te lossen met behulp van een richtlijn. Er wordt een selectie van knelpunten gemaakt die vertaald worden naar uitgangsvragen. Op basis van wetenschappelijk onderzoek en kennis en ervaringen van zorgprofessionals, cliënten en naasten, wordt dit verder uitgewerkt. Eind 2027 is de verwachting dat de richtlijn klaar is.